ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΕΝΠΕ ΟΜΙΛΙΑ του Πρόεδρου της Δημοκρατίας κύριο Προκόπη Παυλόπουλο.

Λεπτομέρειες

Δημιουργηθηκε στις Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017 19:41

Κύριε  Υπουργέ, κύριοι Βουλευτές, κύριοι Περιφερειάρχες, κυρίες και κύριοι,

βρίσκομαι εδώ για να κηρύξω την έναρξή του 5ου τακτικού συνεδρίου της

Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, κάνοντας ουσιαστικά για πρώτη φορά την

εμφάνισή μου σε ένα αυτοδιοικητικό συνέδριο.

        Δεν είναι συνηθισμένο και ειλικρινά σας μιλώ, όπως γνωρίζει ο κύριος Αγοραστός, ότι προβληματίστηκα αν ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι αυτός.

        Δεν είναι για να κάνει ενάρξεις συνεδρίων. Σας διαβεβαιώ. Αν βρίσκομαι όμως σήμερα εδώ, είναι γιατί έχουν περάσει 5 χρόνια από τότε που δημιουργήθηκε ένας θεσμός, ο οποίος όσο περνάει ο καιρός, αποκτά και μεγαλύτερη σημασία, υπαρξιακή θα έλεγα σημασία για τη ζωή της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και για το ίδιο το κοινωνικό σύνολο.

        Πέντε χρόνια, ένας λίγος χρόνος μέσα στον οποίο κλήθηκε ο περιφερειακός θεσμός να ωριμάσει ταχύτατα, κάτω από την ανάγκη των συνθηκών.

        Ένας αγώνας δρόμου ανάμεσα στην πορεία της καθιέρωσής του και στην ανάγκη να  ανταποκριθεί στις ανάγκες εκείνες τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει.

        Και πρέπει να πω, παρά τα προβλήματα τα οποία υπάρχουν, που δεν τα υποτιμά κανείς, ότι ο απολογισμός για αυτό το θεσμό, είναι θετικός.

        Βρίσκομαι όμως εδώ και σας διαβεβαιώ, θα σας κουράσω πολύ λίγο, για να τονίσω, πέρα από τη σημερινή μου θεσμική ιδιότητα και με την ιδιότητα του ανθρώπου που χειρίστηκε για 5,5 χρόνια αντίστοιχα προβλήματα, δεν υπήρχε τότε ο περιφερειακός θεσμός.

        Για να τονίσω τη σημασία αυτού του θεσμού. Τεράστια σημασία όχι μόνο για την καθημερινότητα του πολίτη, αλλά για την πορεία του τόπου.

        Είναι γνωστό ότι η Περιφέρεια αποκτά κάθε μέρα που περνάει, συμβολικά το λέω, και περισσότερες σημαντικές αρμοδιότητες. Που οφείλεται αυτό; Είναι γνωστό ότι κατά το σύνταγμα οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν την αποκλειστική αρμοδιότητα επί των τοπικών υποθέσεων.

        Όμως, όπως η Περιφέρεια είναι ένας μεγάλος οργανισμός, οι τοπικές υποθέσεις αυξάνονται. Γιατί; Γιατί η έννοια της τοπικής υπόθεσης κατά το σύνταγμα, κατά τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν είναι στατική.

        Υποθέσεις που χθες ήταν εθνικές , σήμερα θεωρούνται τοπικές. Σε αυτό συμβάλλει η τεχνολογία, η εξέλιξη του κοινωνικού και του οικονομικού γίγνεσθαι, άρα πολλαπλασιάζονται και βεβαίως πολλαπλασιάζονται και μέσα από την έννοια του τεκμηρίου αρμοδιότητας που έχει η τοπική αυτοδιοίκηση.

        Γιατί κατά το σύνταγμα και πάλι υπάρχει τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ των τοπικών υποθέσεων και όπως τις ερμηνεύει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, με μία ευρύτητα και καλά κάνει, αυξάνονται οι αρμοδιότητες αυτές.

        Έτσι έχουμε φτάσει να χειρίζεται η Περιφέρεια αρμοδιότητες που ήταν αδιανόητες για τοπική αυτοδιοίκηση μέχρι πριν λίγα χρόνια. Θα αναφέρω μονάχα το θέμα του ΕΣΠΑ.

        Ξέρετε τι σημαίνει για ένα μεγάλο μέρος του ΕΣΠΑ που διαχειρίζεστε, όχι μόνο για την τοπική αυτοδιοίκηση, για τον τόπο ολόκληρο, γιατί η απορρόφηση όπως ξέρετε των Ευρωπαϊκών πόρων, είναι κάτι το οποίο έχει εθνική σημασία στην ουσία.

        Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και το γεγονός ότι η τοπική αυτοδιοίκηση κάτω από τις περιστάσεις τις οποίες έχουμε, καλείται να αντιμετωπίσει και αρμοδιότητες που στην ουσία δεν είναι δικές της, είναι εθνικές υποθέσεις, αλλά λόγω της αδυναμίας της κεντρικής διοίκησης να τις χειριστεί, αναγκαστικά πέφτει ένα μεγάλο μέρος της διαχείρισης στην τοπική αυτοδιοίκηση.

        Και εδώ αναφέρομαι για ορισμένα παραδείγματα. Δεν αφορούν όλες τις Περιφέρειες, αλλά αυτές που αφορούν, το ζουν καθημερινά και επιτρέψτε μου να σας πω, το ζω και εγώ.

        Το θέμα του προσφυγικού. Μόνο όσοι ξέρουν πραγματικά αυτό το ζήτημα καταλαβαίνουν τι σημαίνει αυτό το οποίο λέω. Άλλες αρμοδιότητες, επίσης, που δεν τους ανήκουν κατ’ αρχήν αλλά τις ασκούν, είναι εκείνες που αφορούν το κοινωνικό κράτος. Τις ανάγκες των πολιτών μέσα στην κρίση.

Το κοινωνικό κράτος έχει αρχίσει, όπως καταλαβαίνετε να χάνει τις ρίζες του. Το κράτος δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε όλο το μέγεθος που του ανήκει, κατά το ίδιο το Σύνταγμα. Αλλά δεν μπορεί να μην υπάρχει αυτό το κοινωνικό κράτος, αυτό που έχουμε και το οποίο πρέπει να στηρίξουμε ακόμα περισσότερο.

Και εδώ έρχεται στα χέρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρώτου και ιδίως δεύτερου βαθμού, να χειριστεί θέματα καθημερινότητας τα οποία δεν της ανήκουν.

Αν προσθέσετε σ’ αυτό και το γεγονός ότι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως εκ του ρόλου της, ανοίγει το ζήτημα της βοήθειας του πρώτου βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Γιατί, αν δεν υπάρχει εξαιρετική συνεργασία και συνέχεια συνεργασία μεταξύ πρώτου και δεύτερου βαθμού, δεν μπορεί να λειτουργήσει γενικά η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Αν το βάλετε όλο αυτό το φάσμα, που ενδεικτικά το ανέλυσα, αντιλαμβάνεστε το μέγεθος των αρμοδιοτήτων και το μέγεθος εμπλοκής της Περιφέρειας στην καθημερινότητα, σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο, όπως αυτή. Και εδώ ακριβώς χρειάζεται η στήριξή της.

Γνωρίζω, γιατί το παρακολουθώ, ότι η Περιφερειάρχης, γιατί περνώντας από όλη την Ελλάδα, έχω με όλους τους Περιφερειάρχες συχνή επαφή. Θέλω να τονίζω ότι έχουν κάνει τα πάντα και κάνουν τα πάντα.

Δε λέω ότι δεν υπάρχουν λάθη και ελλείψεις. Το ξέρουμε όλοι. Τι σε μια διοικητική μηχανή, και σε τόσο κρίσιμες περιόδους, είναι τέλειο; Όμως, η αλήθεια είναι ότι στην προσπάθεια που καταβάλλουν, πρέπει να στηριχθούν.

Και αν με ρωτάτε –είναι πολλές οι προτεραιότητες στην στήριξη- ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες, ίσως να σας φανεί παράξενο, θα έλεγα σαν πρώτη προτεραιότητα, το θέμα του προσωπικού που πρέπει να έχουν. Και ιδίως του τεχνοκρατικά οργανωμένου προσωπικού

Όλων των εργαζομένων, που πρέπει να καλύψουν στοιχειώδεις θέσεις για τόσο μεγάλες αρμοδιότητες. Και κυρίως το τεχνοκρατικό δυναμικό το οποίο πρέπει να έχουν, για να δράσουν χωρίς να εξαρτώνται από υπηρεσίες άλλων και ιδίως του κεντρικού κράτους, που και αυτό στην τελική ανάλυση δεν τις έχει.

Γι’ αυτό τον λόγο θεωρώ ως βασική προτεραιότητα, θυμάμαι ότι ο βασικός όρος που μου είχατε θέσει όταν ήμουν Υπουργός, ο βασικός όρος για να πάμε στον δεύτερο βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δεν ήταν μόνο οι πόροι.

Ήταν το τεχνοκρατικό δυναμικό που έπρεπε να υπάρχει, για να αντιμετωπίσει όλες αυτές τις αρμοδιότητες και ιδίως το θέμα της απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων, που είναι τόσο πολύτιμοι και δεν πρέπει να χάσουμε ούτε σταγόνα.

Και τέλος, υπάρχει ένα άλλο ζήτημα, το οποίο θεωρώ ότι όλοι πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με την περίσκεψη που πρέπει. Δεν μπορεί να λειτουργήσει η Αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού χωρίς οργανωμένη Αποκέντρωση.

Φοβάμαι ότι υπάρχει μια σημαντική σύγχυση μεταξύ Αποκέντρωσης και Αυτοδιοίκησης. Θεωρούμε ότι όταν ενισχύουμε την Αυτοδιοίκηση κάνουμε Αποκέντρωση.

Μα, Αποκέντρωση και Αυτοδιοίκηση είναι διαφορετικά μεγέθη. Φαίνεται και από το ίδιο το Σύνταγμα. Άλλο το άρθρο 101, άλλο το άρθρο 102.

Η Αποκέντρωση είναι βασικός όρος για την μείωση του κεντρικού κράτους και την περιφερειακή οργάνωση του κεντρικού κράτους, ώστε η Τοπική Αυτοδιοίκηση, που εξαρτάται εν πολλοίς, ιδίως ως προς τον έλεγχο νομιμότητας, που είναι ο μόνος έλεγχος που μπορεί να γίνει, κατά το Σύνταγμα, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτός μπορεί να γίνει, ο έλεγχος.

Αυτό, για να γίνει, χρειάζεται μια Τοπική Αυτοδιοίκηση που να έχει να κάνει με αποκεντρωμένες μονάδες ισχυρές. Για να μη χρειάζεται κάθε φορά να χτυπάει την πόρτα του Υπουργείου.

Έχουμε καταλάβει πόσο σημαντική είναι αυτή η αποκεντρωμένη δομή του κράτους; Πρέπει οι αποκεντρωμένες μονάδες να ενισχυθούν, για να έχουν την ασφάλεια οι οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κάθε φορά που έχουν ανάγκη από την έγκριση, είτε για θέματα νομιμότητας, είτε για άλλα θέματα που προβλέπει η νομοθεσία ή το ίδιο το Σύνταγμα, να έχουν την ασφάλεια ότι αυτό θα γίνει στον χρόνο που πρέπει.

Πρέπει να κοιτάξουμε αυτές τις αποκεντρωμένες μονάδες. Είναι σωτηρία και για το κεντρικό κράτος, είναι σωτηρία και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και του πρώτου και ιδίως του δεύτερου βαθμού.

Και αυτές πρέπει να οργανωθούν όχι μόνο με το κατάλληλο προσωπικό. Με το κατάλληλο προσωπικό, που κι εκείνο έχει αντίστοιχη τεχνοκρατική υποδομή.

Γιατί για να κρίνεις τη νομιμότητα των πράξεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, δεν μπορεί να μην έχεις την αντίστοιχη τεχνοκρατική υποδομή και σε νομικό και σε ουσιαστικό επίπεδο.

Συγχωρέστε με που μπήκα στην ουσία αλλά ο ρόλος μου δεν είναι να έρχομαι σε συνέδρια και να εκφωνώ επετειακούς λόγους.  Αισθάνθηκα την ανάγκη και με την εμπειρία την παλιότερη και με τα προβλήματα που και εγώ αντιμετώπισα και φέρω και εγώ της ευθύνης ότι αυτά δεν έχουν γίνει τόσα χρόνια, αισθάνθηκα την ανάγκη απόλυτα ειλικρινά να σας το πω.

Γιατί όπως σας είπα, με πολλούς από εσάς ή σχεδόν με όλους έχω εκείνη την επαφή που πρέπει να έχει και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ιδίως σε δύσκολες ώρες.

Τέλος, κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου θέλω να σας συγχαρώ για την πρόσκληση στον Πρόεδρο της Ένωσης Δήμων Κύπρου.

Χαίρομαι που είστε εδώ. Θέλω να ξέρετε η τοπική αυτοδιοίκηση στην Κύπρο και η ελεύθερη και η υπόδουλη και έχω την τύχη και την τιμή να είμαι επίτιμος δημότης ενός υπόδουλου δήμου, του Δήμου Μόρφου, θέλω να ξέρετε κύριε Πρόεδρε και κύριοι Δήμαρχοι, ότι είμαστε εδώ.  Ο ελληνισμός είναι εδώ.

Και θέλω να ξέρετε επίσης ότι η στήριξη στην Κύπρο στην αποκατάσταση της κυριαρχίας της Κύπρου είναι αγώνας της Ελλάδας που δεν γίνεται μόνο για την Ελλάδα.  Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η Κύπρος είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να έχει την κυριαρχία που αρμόζει σε κάθε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσο υπάρχουν οι πληγές στην κυριαρχία της Κύπρου οι πληγές αυτές δεν αφορούν μόνο τους θεσμούς και το σώμα ας το πω έτσι της Ελλάδας και της Κύπρου, αφορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και ευτυχώς τον τελευταίο καιρό αυτό γίνεται ολοένα και περισσότερο κατανοητό και τουλάχιστον αυτό είναι παρήγορο.  Αυτό το μήνυμα να το μεταφέρετε και με αυτές τις σκέψεις χαιρετίζω την έναρξη του συνεδρίου σας και εύχομαι αυτό το συνέδριο να αποτελέσει ένα σταθμό. Λίγα είναι τα πέντε χρόνια.  Είναι πολλά γιατί ο χρόνος που αποκτάτε τις εμπειρίες σας μέσα σε αυτές τις συνθήκες είναι εξαιρετικά πυκνός.