ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Γιώργος Πατούλης, Πρόεδρος Κ.Ε.Δ.Ε.: Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός επιτελικού και ευέλικτου Κράτους, με την Αυτοδιοίκηση Μπροστά Αποκλειστική συνέντευξη στον Πέτρο Σαμόλη

Λεπτομέρειες

Δημιουργηθηκε στις Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2015 10:32

 

 Κύριε Πρόεδρε, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος

έχει επανειλημμένα μιλήσει για την ανάγκη μεταρ-

ρύθμισης του Κράτους. Πως την εννοείτε αυτή τη

μεταρρύθμιση;

Η πρόσφατη κρίση ανέδειξε μεταξύ άλλων την επιτακτική

ανάγκη να υπάρξει μια πλήρης αναδιοργάνωση του μο-

ντέλου κρατικής οργάνωσης της χώρας. Πρόκειται για την

περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη αναγκαία μεταρρύθ-

μιση που χρειάζεται να γίνει άμεσα, αν θέλουμε ως χώρα,

κοινωνία και οικονομία να απεγκλωβιστούμε από τη σημε-

ρινή αδιέξοδη κατάσταση που έχουμε περιέλθει .

Δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη στη χώρα, αν δεν προη-

γηθεί η μεταρρύθμιση του Κράτους , με την υιοθέτηση ενός

νέου μοντέλου κρατικής οργάνωσης. Ενός νέου μοντέλου

Κράτους που θα είναι μικρότερο σε μέγεθος, περισσό-

τερο ευέλικτο , θα δίνει έμφαση στην αποτελεσματικό-

τητα και θα αξιοποιεί στο έπακρο τόσο τις δυνατότητες

του ανθρώπινου δυναμικού που υπηρετεί σε αυτό, όσο

και τα χρήματα των ελλήνων φορολογουμένων .

Σε αυτή τη Μεταρρύθμιση , η Αυτοδιοίκηση οφείλει

να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο , γιατί αποτελεί

αναπόσπαστο τμήμα του Κράτους, που διαθέτει αφενός

εγγύτητα με την κοινωνία , μεγαλύτερη από οποιαδήποτε

άλλη κρατική οντότητα. Αφετέρου, άμεση δημοκρατική

νομιμοποίηση , που δεν διαθέτει κανένας άλλος κρατικός

θεσμός.

Ως εκ τούτου , δεν μπορεί να προχωρήσει η μεταρρύθμιση

στο Κράτος, αν σε αυτή την μεταρρύθμιση δεν συμμετέχει

με πρωταγωνιστικό ρόλο η Αυτοδιοίκηση.

 Έχετε εξειδικεύσει τους τομείς πάνω στους οποίους

θα πρέπει να γίνουν αλλαγές;

Η Κ.Ε.Δ.Ε. πρόσφατα συζήτησε επί της εξειδίκευσης του

Επιχειρησιακού Προγράμματος «Μεταρρύθμιση Δημόσι-

ου Τομέα» της Προγραμματικής Περιόδου 2014 – 2020,

καθώς και για την εκπόνηση ενός Στρατηγικού Σχεδίου για

την Προτυποποίηση και Απλούστευση των διαδικασιών

λειτουργίας με την Αξιοποίηση ΤΠΕ στην Τοπική Αυτοδιοί-

κηση Α’ & Β’ βαθμού.

Οι Τομείς Μεταρρυθμίσεων, οι οποίοι μας απασχόλησαν

αφορούσαν

• τη Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού,

• τις Δομές και μεθόδους εργασίας,

• την Απλοποίηση νομικών και διοικητικών διαδικα-

σιών

• την Ηλεκτρονική διακυβέρνηση.

 Ποιος πιστεύετε ότι πρέπει να είναι ο κύριος στόχος

της μεταρρύθμισης του Κράτους;

Απώτερος σκοπός κάθε προσπαθειας ανασυγκρότησης

του Κράτους πρέπει να είναι η βελτίωση της ποιότητας των

παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον πολίτη. Για να επιτευ-

χθεί ο σκοπός αυτός , θα πρέπει να στηριχθούμε σε τέσσε-

ρις άξονες

Άξονας πρώτος: Στρατηγική Ηγεσία,

Άξονας δεύτερος: Οργανωτική Δομή (Διοίκηση μέσω Στό-

χων, Πρότυπα Αξιολόγησης, Πιστοποίηση Ποιότητας),

Άξονας τρίτος: Τεχνολογία Πληροφορικής (Ηλεκτρονική

Διακυβέρνηση),

Άξονας τέταρτος:Κ ουλτούρα (Επικοινωνία, Συνεργασία,

Επίλυση Συγκρούσεων)}.

Διατυπώνοντας την άποψη ότι ο όρος «οργανισμός τοπι-

κής αυτοδιοίκησης» απλά συνοψίζεται στο ότι πρόκειται

για έναν οργανισμό υπό τον άμεσο έλεγχο των εκλεγμένων

αντιπροσώπων του λαού, με στόχο την παροχή υπηρεσιών

που χρειάζεται το κοινωνικό σύνολο σε μία προκαθορισμέ-

νη γεωγραφική περιοχή, αναδεικνύουμε τη δική μας η

ευθύνη να διαμορφώσουμε τις Στρατηγικές Κατευθύν-

σεις για την ανασυγκρότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκη-

σης και την αναδιοργάνωση των λειτουργιών της με

απώτερο στόχο τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρε-

σιών προς τους πολίτες.

Τα βασικά στοιχεία που θα πρέπει να διαμορφώνουν το

βηματισμό μας είναι η στοχοθεσία, η συστημική ανάλυση,

η μελέτη, η εφαρμογή και η παρακολούθηση και η αξιολό-

γηση των όποιων παρεμβάσεών μας.

Οφείλουμε να επικεντρώσουμε τις προτάσεις μας πάνω σε

ένα βασικό άξονα: στη διατύπωση του Στρατηγικού μας

Σχεδιασμού βασισμένη στη μέχρι τώρα εμπειρία από

προηγούμενες παρεμβάσεις / πρωτοβουλίες και στην

αντιμετώπιση απλών καθημερινών προβλημάτων της

λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης.

 Αυτή η μεταρρύθμιση όμως προϋποθέτει αλλαγές

και στην Αυτοδιοίκηση.

Θα συμφωνήσω μαζί σας. Η ανασυγκρότηση της Αυτοδιοίκη-

σης είναι πρωτίστως θέμα μιας ευρείας και ριζικής αλλαγής

του συνόλου των διοικητικών και αυτοδιοικητικών θεσμών.

Γιατί παρά τις όποιες μεταρρυθμίσεις (μεταξύ αυτών και

του ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ) στην κατανομή των αρμοδιοτήτων με-

ταξύ της κεντρικής και της αποκεντρωμένης διοίκησης,

αφενός, και των δύο επιπέδων αυτοδιοίκησης, αφετέρου,

παραμένει ημιτελής μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των

δομών και διαδικασιών αποτελεσματικής επίλυσης των

δημοσίων προβλημάτων.

Αποτέλεσμα των αποσπασματικών, εν πολλοίς, μεταρρυθ-

μίσεων οι έντονες επικαλύψεις και συγκρούσεις αρμοδι-

οτήτων, που συχνά οδηγούν σε προφανείς ελλείψεις και

αδυναμίες ως προς τη διαμόρφωση και υλοποίηση δημό-

σιων πολιτικών.

Η συνολική αναδιάταξη των αρμοδιοτήτων κεντρικής και

αποκεντρωμένης διοίκησης και αυτοδιοίκησης απαιτεί τη

συνολική προσέγγιση της κατανομής των αρμοδιοτήτων

με στόχο την εξασφάλιση της ενότητας και ολοκλήρωσης

στην άσκηση των κρατικών λειτουργιών.

Η διοικητική μεταρρύθμιση πρέπει να στηρίζεται σε μια

συνολική αναδιάταξη των λειτουργιών του κράτους με

στόχο την ισχυροποίηση του πολιτικού, οικονομικού και

κοινωνικού του ρόλου στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο

περιβάλλον.

 Σε ποιους άξονες θα πρέπει να κινηθεί αυτή η προ-

σπάθεια ανασυγκρότησης του Κράτους ;

Κεντρικός άξονας της διοικητικής μεταρρύθμισης πρέ-

πει να είναι η ανακατανομή αρμοδιοτήτων, ρόλων και

λειτουργιών μεταξύ των επιπέδων διοίκησης και αυτο-

διοίκησης με στόχο:

α) Την ενδυνάμωση των επιτελικών, προγραμματικών

λειτουργιών του κεντρικού κράτους. Απαραίτητη προϋ-

πόθεση για την επίτευξη του στόχου αυτού πρέπει να είναι

η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, πόρων και μέσων στην Το-

πική Αυτοδιοίκηση σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές.

β) Τη διεύρυνση του λειτουργικού πεδίου δραστηριο-

ποίησης της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η διεύρυνση της

κλίμακας των τοπικών υποθέσεων οδηγεί στην ενδυνάμω-

ση του επιτελικού ρόλου των ΟΤΑ στη διαμόρφωση ανα-

πτυξιακού προγραμματισμού για την οικονομική και κοι-

νωνική ανάπτυξη.

γ) Παράλληλα ενδυναμώνεται ο ρόλος των Δήμων ως

διαμεσολαβητών για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών

προς τους πολίτες σε καίριους τομείς όπως η εκπαίδευση,

η υγεία, η πρόνοια και η κοινωνική ένταξη, το περιβάλλον

και η ποιότητα ζωής.

Τα προβλήματα και τις παθογένειες της δημόσιας δι-

οίκησης τις γνωρίζουμε ως θεσμός καλύτερα από τον

καθένα, γι αυτό ως Κ.Ε.Δ.Ε. είμαστε σε θέση να διατυπώ-

σουμε σαφείς προτάσεις, οι οποίες θα μετεξελιχθούν

σε έργο υψηλής προστιθέμενης αξίας για την κοινωνία,

αλλά και για τους ίδιους τους οργανισμούς μας.

Η μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική Διοίκηση

προς την Αυτοδιοίκηση, έχει καταστεί προ πολλού απαραί-

τητη, υπό το πρίσμα μιας συνολικής αναδιοργάνωσης του

διοικητικού μας συστήματος.

Δυστυχώς μέχρι σήμερα, οι όποιες αξιόλογες Μελέτες (οι

οποίες οδήγησαν σε συγκεκριμένες Νομοθετικές Μεταρ-

ρυθμίσεις) έχουν περιοριστεί στα σημερινά δεδομένα της

αποκέντρωσης, εξετάζοντας τις δυνατότητες ανακατανο-

μής αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο της αναδιάταξης της Αυτο-

διοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, όπως σήμερα τη

γνωρίζουμε και βιώνουμε καθημερινά τις παθογένειές της.

Και αν αυτή η αναδιάταξη αντιμετωπίζεται ως το πρώτο

στάδιο μιας ριζικής και ευρύτερης μεταρρύθμισης του κρά-

τους, το δεύτερο και σημαντικότερο ίσως στάδιο είναι η

ριζική αλλαγή της δομής και λειτουργίας της κεντρικής Δι-

οίκησης, στην κατεύθυνση της επιτελικής λειτουργίας της.

 Πόσο σύντομα μπορεί να προχωρήσει η αλλαγή

στις δομές και τη λειτουργία του Κράτους; Υπάρχει

συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας; Τι προτείνει η

Κ.Ε.Δ.Ε.;

Η Μεταρρύθμιση του Κράτους θα είναι μια επίπονη και

δύσκολη διαδικασία, που για να επιτευχθεί απαιτεί προ-

σεκτικό σχεδιασμό και συγκεκριμένα στάδια υλοποίησης,

βήμα προς βήμα. Μπορώ να σας αναφέρω επιγραμματικά

ποια είναι αυτά τα βήματα, αλλά δεν μπορώ να σας πω με

ακρίβεια το χρόνο που θα χρειασθεί, γιατί εξαρτάται από

πολλούς παράγοντες.

Πιστεύω λοιπόν ότι σε πρώτο στάδιο, απαιτείται προ-

σεκτικός καθορισμός των επιτελικών αρμοδιοτήτων,

που πρέπει να παραμείνουν στην κεντρική διοίκηση,

προκειμένου αυτές να καταστούν πράγματι επιτελι-

κές.

Η επιτελικότητα της κεντρικής διοίκησης συνίσταται στο

σχεδιασμό και την εφαρμογή ολοκληρωμένων δημόσι-

ων πολιτικών, η οποία και αποτελεί πρωτεύουσα αδυνα-

μία, καθώς η έλλειψη συνεκτικών στρατηγικών, οδηγεί σε

αποσπασματικές παρεμβάσεις, επικαλύψεις και αλληλοα-

ναιρούμενες ενέργειες, διατηρώντας ένα περιβάλλον που

χαρακτηρίζεται από έντονο κατακερματισμό και διασπορά

σε όλες τις παραμέτρους (αρμοδιότητες, δομές, υποδομές,

ανθρώπινο δυναμικό, κ.ο.κ.) που συνιστούν έκαστο πεδίο

πολιτικής.

Το δεύτερο στάδιο αφορά την αποκέντρωση, είτε καθ’

ύλην είτε κατά τόπον, των εκτελεστικών αρμοδιοτή-

των.

Το τρίτο στάδιο αφορά τον επιμερισμό των κατά τόπον

αποκεντρωμένων αρμοδιοτήτων είτε στα περιφερειακά

κρατικά όργανα –τα οποία θα αναπληρώσουν έτσι, με ση-

μαντικότερες αρμοδιότητες, αυτές που θα έχουν ήδη με-

ταφερθεί στους δύο αναδιοργανωμένους βαθμούς αυτο-

διοίκησης– είτε στα αυτοδιοικητικά όργανα, οπότε και θα

ολοκληρωθεί, ενδεχομένως και μέσω νέων ανακατανομών

αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο βαθών, η λειτουργική ανα-

βάθμιση του συνόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Όλα αυτά, όμως, προϋποθέτουν μια άλλη προσέγγιση, που

θα εκκινεί από τη σκοπιά της μεταρρύθμισης του κράτους,

με σαφή προσανατολισμό στις περαιτέρω προοπτικές λει-

τουργικής αναβάθμισης των ΟΤΑ.

 Έχετε να προτείνετε στην Κυβέρνηση κάποια συ-

γκεκριμένη μεθοδολογία;

Ως Αυτοδιοίκηση Α ́ Βαθμού γνωρίζουμε ίσως καλύτερα

από τον καθένα τα προβλήματα και τις παθογένειες της

δημόσιας διοίκησης. ‘Έχοντας τη γνώση αυτή, η μεθοδο-

λογία που προτείνουμε να ακολουθηθεί , περιλαμβάνει συ-

γκεκριμένα βήματα:

1o Βήμα: εμπεριστατωμένη έρευνα και αποτύπωση της

υφιστάμενης κατάστασης αναφορικά με αστοχίες και δυ-

σλειτουργίες που παρατηρούνται κατά την εκτέλεση αρ-

μοδιοτήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Αξι-

ολόγηση της μέχρι σήμερα εφαρμογής του Προγράμματος

ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ.

2ο Βήμα: Διατύπωση και ανάλυση Κριτηρίων Κατανομής

Αρμοδιοτήτων μεταξύ των επιπέδων διοίκησης. Επέκταση

των δύο βασικών κατηγοριών κριτηρίων: α) τα νομικά κρι-

τήρια, που στηρίζονται στις διατάξεις που καθορίζουν τη

νομικο-πολιτική φύση των ΟΤΑ και β) τα λειτουργικά κριτή-

ρια, που αφορούν την ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών

από τους ΟΤΑ στο πλαίσιο της διαμόρφωσης, υλοποίησης,

παρακολούθησης, αξιολόγησης και ελέγχου των δημόσιων

πολιτικών.

3ο Βήμα: Συγκριτική αξιολόγηση του πλαισίου λειτουργίας

των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κατανο-

μής αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διερεύνη-

ση της δυνατότητας εφαρμογής / προσαρμογής επιτυχη-

μένων μοντέλων ως καλές πρακτικές.

Η αξιολόγηση μπορεί να βασίζεται σε βασικούς άξονες

λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που αφορούν στο

θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας, στα οικονομικά, στην αντι-

μετώπιση της οικονομικής κρίσης, στις αρμοδιότητες (συ-

ντρέχουσες ή μη), στη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων,

στην εφαρμογή διαδημοτικών συνεργασιών και στην επο-

πτεία / έλεγχο.

4ο Βήμα: Διερεύνηση της πιθανής απαιτούμενης αναθεώ-

ρησης συνταγματικών και νομοθετικών διατάξεων για την

αναβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Οδηγό της διερεύνησης αυτής θα πρέπει να αποτελέσει η

ανάγκη της συνταγματικής αποτύπωσης ενός νέου – ανα-

βαθμισμένου αλλά και αποσαφηνισμένου– ρόλου της Το-

πικής Αυτοδιοίκησης, τόσο σε σχέση με την Κεντρική όσο

και σε σχέση με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, της συνταγ-

ματικής οριοθέτησης ενός νέου πλαισίου ως προς τους φο-

ρολογικούς πόρους των ΟΤΑ, της κατοχύρωσης ενός αξι-

όπιστου και αμερόληπτου μηχανισμού που θα αναλάβει

τόσο την εποπτεία όσο και τον οικονομικό έλεγχο των ΟΤΑ,

και της ενεργούς συμμετοχής των θεσμικών της φορέων

στην νομοθετική διαδικασία που αφορά αυτοδιοικητικά

θέματα.

5ο Βήμα: Εκπόνηση Αναλογιστικών Μελετών εκτίμησης

κόστους και απαιτούμενης διάθεσης πόρων για την ανα-

βάθμιση / βελτίωση διετειθέμενων στην Τοπική Αυτοδι-

οίκηση αρμοδιοτήτων, την πιθανή απεμπλοκή από συ-

γκεκριμένες αρμοδιότητες και, φυσικά, την παραχώρηση

αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση.

Ο ως άνω βηματισμός, ο οποίος σαφώς και μπορεί να

εμπλουτιστεί περαιτέρω, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη

του τις βασικές μας στοχεύσεις, οι οποίες δεν είναι άλλες

από:

1) την εφαρμογή της αρχής της εγγύτητας της τοπικής

αυτοδιοίκησης με τον πολίτη και την κατά το δυνα-

τό καλύτερη εξυπηρέτησή του,

2) τη μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών

βαρών,

3) την εξοικονόμηση πόρων σε μία ιδιαίτερα δυσμενή

οικονομική συγκυρία,

4) την άρση των διαπιστωμένων δυσλειτουργιών και

επικαλύψεων μεταξύ των βαθμών της δημόσιας δι-

οίκησης.

5) Την άρση των εξαρτήσεων μεταξύ των δύο βαθμών

της αυτοδιοίκησης προς εκπλήρωση της συνταγμα-

τικής επιταγής

 Μπορεί η Κ.Ε.Δ.Ε. να συμβάλει στην προσπάθεια

ανασυγκρότησης του Κράτους;

Στο εγχείρημα που καλούμαστε να υλοποιήσουμε, διαθέ-

τουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Διαθέτουμε ήδη δικές

μας δομές, όπως το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το

οποίο έχει ήδη καλύψει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθ-

μό, ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που συνδέονται με την

προοπτική μιας ριζικής αναδιάρθρωσης των Οργανισμών

Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στο πλαίσιο της Μεταρρύθμισης

του Κράτους . Ήδη έχουν διατυπωθεί θέσεις και προτάσεις

που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος της οργανωτικής ανα-

διάταξης των ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού προκει-

μένου αυτοί να ανταποκριθούν τόσο στις υφιστάμενες αρ-

μοδιότητές τους όσο και σε εκείνες που θα μπορούσαν να

τους ανατεθούν στο μέλλον, με βάση τις ποικίλες εκδοχές

που έχουν δει το φως της δημοσιότητας ως προς την προο-

πτική της διοικητικής και αυτοδιοικητικής μεταρρύθμισης.

Το βασικό ρόλο, φυσικά, πρέπει να έχει η ίδια η Κ.Ε.Δ.Ε., η

οποία είναι έτοιμη να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλίες με

στόχο μια ευρεία και ριζική αλλαγή του συνόλου των δι-

οικητικών και αυτοδιοικητικών μας θεσμών. Η πρόσφατη

παρουσία του νέου Υπουργού Εσωτερικών κου Κου-

ρουπλή στο Δ.Σ. της Κ.Ε.Δ.Ε. σηματοδοτεί την έναρξη

αυτής της προσπάθειας, σε συνεργασία με την Κεντρι-

κή Κυβέρνηση .