ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΕΝΠΕ ΟΜΙΛΙΑ του Πρόεδρο και Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Κωνσταντίνου Αγοραστού

Λεπτομέρειες

Δημιουργηθηκε στις Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017 19:48

Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω στο 5^ο ετήσιο τακτικό συνέδριο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας και σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας.

Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε, με τις ομιλίες σας χθες εκφράσατε

κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα. Θα ήθελα να τονίσω ότι η παρουσία σας λαμπρύνει το Συνέδριό μας και τιμά την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, μας δίνει έμπνευση και δύναμη στο δύσκολο αυτό έργο που καλούμαστε να φέρουμε εις πέρας προς όφελος κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα.

Είναι κοινά αποδεκτό ότι στη γόνιμη υπουργική αλλά και γενικότερα στην κοινοβουλευτική σας θητεία αναλώσατε κάθε ικμάδα των δυνάμεών σας για να δυναμώσει, να ενισχυθεί με κάθε τρόπο η Αυτοδιοίκηση. Κι έχετε αφήσει πολύτιμη παρακαταθήκη για όλους μας στην Αυτοδιοίκηση        το πολυσχιδές έργο σας αλλά και τους λόγους σας – λόγοι διαχρονικά επίκαιροι.

Ενθυμούμαι μεταξύ άλλων τις επισημάνσεις σας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί «ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατικής οργάνωσης του κράτους» και  «βασικό θεσμό μέσω του οποίου ασκείται και εκφράζεται η λαϊκή κυριαρχία».

Ενθυμούμαι επίσης ότι είχατε θέσει ως προϋπόθεση για επιτυχημένη μεταρρύθμιση στην Αυτοδιοίκηση να προηγηθεί η αναγκαία στήριξη των υποδομών και ενίσχυση των πόρων της Αυτοδιοίκησης και των δύο βαθμίδων και γι’ αυτό είχατε επισημάνει ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση πρέπει να λαμβάνει χώρα σε χρόνο κατά τον οποίο οι οικονομικές συνθήκες θα το επιτρέπουν.

Η επισήμανση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη σήμερα που βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα μεταρρύθμιση στην Αυτοδιοίκηση.

Γι’ αυτό και το 5^ο συνέδριο της Ένωσης Περιφερειών δεν είναι ένα συνέδριο όπως τα άλλα, είναι ένα συνέδριο κομβικής, ιστορικής τονίσω σημασίας καθώς καλούμαστε να συνθέσουμε τις πραγματικά δημιουργικές, καινοτόμες, συχνά αντίθετες θέσεις και προτάσεις που διατυπώνουν οι άνθρωποι της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης σ’ ένα ενιαίο συνεκτικό συμπαγές κείμενο θέσεων για να το θέσουμε υπ’ όψιν της κυβέρνησης, των πολιτικών δυνάμεων, των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων και κυρίως της ελληνικής κοινωνίας.

Πυξίδα μας είναι η ήδη εκπεφρασμένη θέση της Ένωσης Περιφερειών για την αναγκαιότητα μετεξέλιξης της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης σε Περιφερειακή Διακυβέρνηση έτσι ώστε η δύναμη των Περιφερειών να γίνει δύναμη των Πολιτών.

Βλέπετε ότι αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα του συνεδρίου μας,

ένα μήνυμα που αποτυπώνει την καθημερινή δράση και λειτουργία των Περιφερειών σ’ αυτά τα 7 χρόνια της ζωής τους.

        Ένα μήνυμα στο οποίο διεισδύουν οι ανθρώπινες επιθυμίες. Διότι οι Περιφέρειες είναι ένας κατ’ εξοχήν ανθρωποκεντρικός θεσμός, ένας θεσμός που έχει αποδείξει κατ’ επανάληψη ότι βρίσκεται σταθερά, αποφασιστικά, προσηλωμένα και κυρίως αποτελεσματικά στο πλευρό της ελληνικής κοινωνίας. Κι η ελληνική κοινωνία το αναγνωρίζει.

Γι’ αυτό και ημέρα την ημέρα, εβδομάδα την εβδομάδα, μήνα τον μήνα θέτει τον πήχη των προσδοκιών της από τις Περιφέρειες ολοένα και ψηλότερα.

Αυτό επιβεβαιώνεται και από τις έρευνες της κοινής γνώμης. Αύριο  παρουσιάζουμε  στο συνέδριό μας έρευνα που διενεργήθηκε για λογαριασμό της Ένωσης Περιφερειών σχετικά με την εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. ReflectingEurope.  

        Από την έρευνα προκύπτει σαφέστατα ότι η περιφέρεια - ως διοικητική δομή – και η Ευρωπαϊκή Ένωση - ως υπερεθνικό σχήμα –

«σώζουν» την τιμή των θεσμών στην Ελλάδα.

Το κεντρικό κράτος έχει κυριολεκτικά καταρρεύσει στη συνείδηση των πολιτών. Ένα στοιχείο θα παραθέσω μόνο κι είναι απολύτως ενδεικτικό: το ποσοστό των πολιτών που εμπιστεύονται πολύ ή αρκετά τις Περιφέρειες είναι υπερδιπλάσιο αυτών που εμπιστεύονται το κεντρικό κράτος.

        Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι το ίδιο αυτό κράτος τις πιο δύσκολες, τις πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά «καυτές» αρμοδιότητες

τις εκχωρεί -συνήθως αιφνιδιαστικά, χωρίς ουσιαστικό διάλογο και κυρίως χωρίς τους απαραίτητους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, στις Περιφέρειες. Δυστυχώς, αυτή είναι η αλήθεια.

Πολλά τα παραδείγματα: Από τη μεταφορά μαθητών μέχρι την αδειοδότηση των αθλητικών εγκαταστάσεων, από την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος μέχρι τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων.

Εμείς ποτέ δεν αρνηθήκαμε ούτε θα αρνηθούμε. Δεν είμαστε οπαδοί της φιλοσοφίας της απειλητικής ετερότητας, να βρίσκουμε εχθρούς για να φορτώνουμε τις αδυναμίες, τις αστοχίες και τα λάθη.

Γιατί θέλουμε να είμαστε θεσμική δύναμη ευθύνης. Γιατί θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι και ωφέλιμοι στον άνθρωπο και τον τόπο. Γιατί νιώθουμε ως υποχρέωσή μας να γινόμαστε καθημερινά καλύτεροι και αποτελεσματικότεροι. Γιατί κι εμείς οι ίδιοι θέτουμε ψηλά τον πήχη των προσδοκιών από τους εαυτούς μας.

Θέλω, όμως, σήμερα ενώπιόν σας να γίνω απόλυτα σαφής: Οι Περιφέρειες δεν μπορούν να είναι πλήρους ευθύνης με περιορισμένες αρμοδιότητες και περιορισμένη χρηματοδότηση.

Ας έχουμε πλήρεις αρμοδιότητες και πλήρη χρηματοδότηση και τότε να είστε βέβαιοι ότι πρώτοι εμείς οι ίδιοι θα είμαστε οι αυστηρότεροι κριτές του εαυτού μας.

Να σταματήσει η κακονομία και η πολυνομία, διότι στις Περιφέρειες δεν μάθαμε να κρυβόμαστε, δεν μάθαμε να σηκώνουμε τα χέρια και να παραδινόμαστε. Δεν κρυφτήκαμε όταν αναλάβαμε το ΕΣΠΑ με απορροφητικότητα κοντά στο 18% και το φτάσαμε στο 125% και δεν χάθηκε ούτε ένας πολύτιμος ευρωπαϊκός πόρος και ολοκληρώσαμε όλα τα ημιτελή έργα που ήταν διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια και δεν δημιουργήθηκαν κοινωνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές στρεβλώσεις.

Δεν κρυφτήκαμε όταν κληρονομήσαμε και καλούμαστε να διαχειριστούμε παθογένειες και παραλείψεις δεκαετιών. Δεν κρυφτήκαμε ούτε κρυβόμαστε  όταν ο τόπος μας και οι τοπικές κοινωνίες μάς χρειάστηκαν. Ήμαστε παρόντες στην πρώτη γραμμή.

Γι’ αυτό και θέτουμε ως αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα  τη μετεξέλιξη της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης σε Περιφερειακή Διακυβέρνηση.

        Γιατί η Δύναμη των Περιφερειών, μεταφράζεται σε απτό έργο,

με μετρήσιμα αποτελέσματα, που αποτυπώνεται στην πράξη και βελτιώνει την καθημερινότητα κάθε οικογένειας, γιατί η δύναμη των Περιφερειών γίνεται δύναμη των πολιτών και μόνο αυτών.

        Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,  υπηρετώ τον θεσμό από την πρώτη ημέρα που λειτούργησε. Έχω εικόνα και ήχο απ’ ότι συμβαίνει στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Θα ήμουν ο τελευταίος που θα ισχυριζόταν ότι και στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση δεν παρατηρούνται λάθη, αδυναμίες και καθυστερήσεις.

        Για να αποτιμήσουμε, όμως, με ακρίβεια το έργο και τη λειτουργία των αιρετών Περιφερειών, ενός νέου θεσμού, αυτά τα 7 χρόνια της ζωής τους, θα πρέπει να δούμε τη μεγάλη και πλήρη εικόνα.

        Κι η αλήθεια είναι ότι, σύμφωνα την τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα είναι το πλέον κεντρικοποιημένο, υπερσυγκεντρωτικό κράτος όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες 6,7% στη χώρα μας, 40,2% ο μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Όσον αφορά στις δημόσιες επενδύσεις, 17.9% στη χώρα μας, 58,8% στον ΟΟΣΑ.      Και δεν θα αναφερθώ στον Καναδά και στο Βέλγιο που είναι  90%, είναι άλλο το σύστημα διοίκησης.

Το κεντρικό κράτος δεν αποδίδει στις Περιφέρειες ούτε τους πόρους που έχουν θεσμοθετηθεί με το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Σύμφωνα με μετριοπαθείς υπολογισμούς, η χρηματοδότηση προς την Αυτοδιοίκηση έχει περικοπεί κατά 55-60%,  πρόκειται για ένα ποσό περίπου 1 δις 800 εκατομμυρίων ευρώ λιγότερα απ’ όσα έπρεπε να αποδοθούν, ενώ και το προσωπικό έχει μειωθεί κατά 40% και οι αρμοδιότητες αυξήθηκαν.

Συνεπώς, ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί σε τι πραγματικά αντίξοες συνθήκες καλούμαστε να λειτουργήσουμε. Και η επιτυχία μας πόσο μεγάλη είναι με αυτές τις δύσκολες συνθήκες.

Η μείωση αυτή στη χρηματοδότηση έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τις Περιφέρειες, καθώς ο βαθμός εξάρτησης της Περιφέρειας από τον κρατικό προϋπολογισμό είναι εξαιρετικά υψηλός 95%.

Είναι, λοιπόν, σαφές ότι αν οι λέξεις Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση και πολύ περισσότερο Περιφερειακή Διακυβέρνηση θέλουμε να έχουν το πλήρες νόημά τους, τότε οι Περιφέρειες πρέπει να αποκτήσουν οικονομική αυτοτέλεια.

Φυσικά και αντιλαμβανόμαστε τη δημοσιονομική κατάσταση, για αυτό και βάλαμε μεγάλη πλάτη στην οποία βρίσκεται η χώρα μας. Όμως η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης και ειδικότερα των Περιφερειών δεν είναι πολυτέλεια αλλά απαραίτητη προϋπόθεση

για την αύξηση του ΑΕΠ, του εθνικού πλούτου, την προώθηση επενδύσεων, την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, τη μείωση των κρατικών δημοσίων δαπανών, και τελικά την αύξηση του εισοδήματος κάθε νοικοκυριού.

Άλλωστε, όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός αποκέντρωσης μιας χώρας, όσο ισχυρότεροι είναι οι θεσμοί της Αυτοδιοίκησης, τόσο μεγαλύτερο είναι το εισόδημα των πολιτών, το επιβεβαιώνουν, άλλωστε, διεθνείς οργανισμοί και επιστημονικές έρευνες.

Δεν  ζητάμε προνομιακή μεταχείριση, διεκδικούμε να αναπνεύσουμε από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό του κεντρικού κράτους, αξιώνουμε τη δυνατότητα να προσφέρουμε αυτά που μπορούμε.

        Άλλωστε, εμείς στις Περιφέρειες συνεισφέρουμε καθοριστικά

στην επίτευξη των στόχων του προϋπολογισμού:  3,82%  συνολικός στόχος, 10,75%  για τις Περιφέρειες.

Συνεισφέρουμε στην ταχύτερη απορρόφηση των κοινοτικών πόρων, πέφτουν περισσότερα χρήματα στην πραγματική οικονομία, λειτουργούν έργα, σχολεία, βρεφονηπιακοί σταθμοί, νερά, αποχετεύσεις, διαχείριση απορριμμάτων.

Συνεισφέρουμε στη βελτίωση των υποδομών και βέβαια μέσα από το δικό μας επενδυτικό πρόγραμμα και αυτό κι αυτό εξαιρετικά περιορισμένο τα τελευταία χρόνια.

Η κύρια οδός μεταρρύθμισης του κεντρικού κράτους είναι η αποκέντρωση. Η μεταρρύθμιση στο κράτος πρέπει να προηγηθεί. Αλλιώς, βάζουμε το κάρο μπροστά απ’ το άλογο. 

Το ελληνικό κράτος είναι πέραν δικαιωμάτων και υποχρεώσεων,  ένα κράτος απαγορεύσεων. Στο ζεύγος υποχρεώσεις – δικαιώματα στο ελληνικό κράτος διαγράφονται και οι δύο έννοιες και τη θέση τους καταλαμβάνει μία και μόνο: απαγόρευση. Υψώνει τις απαγορεύσεις για να αυτοαναχθεί σε ύψιστο κριτή της ενοχής και της αθωότητας.

Οι πρόσφατες τραγωδίες είναι ο καθρέπτης και η υπόσταση αυτής της πραγματικότητας.  Εκεί που το κεντρικό κράτος απαγορεύει, εκεί και επιτρέπει. Εκεί που απειλεί, εκεί και προστατεύει. Εκεί που ζητάει αποφάσεις, εκεί και αδρανοποιεί. Εκεί που βιάζεται, εκεί και ανακόπτει. Εκεί που τιμωρεί, εκεί και αθωώνει.

Δεν είναι τυχαίο που το κύρος και η αξιοπιστία του κεντρικού κράτους έχει συνθλιβεί.

Συνεπώς, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, θεσμός με ιστορικό βάθος στην Ελλάδα, καθίσταται σημείο αναφοράς και σταθερότητας.

        Προτείνουμε ριζική, τολμηρή, ριζοσπαστική αποκέντρωση. Ο αυτοπεριορισμός της κεντρικής εξουσίας και ιδίως της κεντρικής γραφειοκρατίας είναι βέβαιο ότι θα έχει ευεργετικές συνέπειες.

Επισημαίνω μόνο ότι στο αποκεντρωμένο σύστημα η δυνατότητα εργαλειοποίησης της διοίκησης για έλεγχο της κοινωνίας περιορίζεται.

Ενώ την ίδια  ώρα ο έλεγχος επί της διοίκησης και την λειτουργία της μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικός στο μέτωπο  της διαφάνειας,  της αντιμετώπισης της διαφθοράς  και τον πολλαπλασιασμό του παραγόμενου έργου.

Η μετάβαση σε ένα κράτος που θα είναι προσανατολισμένο στα δικαιώματα και τις ελευθερίες, προϋποθέτει μια πολιτισμική επανάσταση μέσα στο κράτος.

Δεν αρκεί η αλλαγή της διοικητικής λειτουργίας, των διατάξεων και των ρυθμίσεων. Χρειάζεται μια αλλαγή βάθους και ποιότητας στις στάσεις, τις συμπεριφορές και τις συνειδήσεις των εργαζομένων στην κρατική λειτουργία. Μόνο αυτό θα θεμελιώσει μια ποιοτικά νέα σχέση.

Μεταρρύθμιση στο κεντρικό κράτος, μεταρρύθμιση στην Αυτοδιοίκηση. Οι καιροί το επιτάσσουν, οι συνθήκες ωρίμασαν, η χώρα τις έχει ανάγκη, η κοινωνία τις ζητά.

Τι μεταρρύθμιση όμως; Εικονική, γενναία; Ή γενναία, τολμηρή,

σε βάθος; Με διαρροές και μισόλογα ή με ανοιχτά χαρτιά και ευρύ διάλογο;

Γιατί μεταρρύθμιση δεν μπορεί να είναι η απλή μεταφορά κάποιων διευθύνσεων των αποκεντρωμένων διοικήσεων στις Περιφέρειες ως προκάλυμμα για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος.

Ως Περιφέρειες έχουμε παρουσιάσει με σαφήνεια τις θέσεις μας:

Οι Αποκεντρωμένες πρέπει να καταργηθούν στο σύνολό τους εκτός φυσικά από τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τις συνταγματικά προβλεπόμενες αρμοδιότητες του κράτους. Σε αυτό δεν προχωρούμε και όλοι συμφωνούμε.

Όσον αφορά δε το πολυσυζητημένο θέμα του εκλογικού συστήματος στην Αυτοδιοίκηση δεν είναι αυτό το μείζον ζήτημα σήμερα. Κι αυτό δεν είναι μόνο η δική μας άποψη, αυτή είναι η κυρίαρχη άποψη στην κοινωνία. Οι πολίτες θέλουν δουλειές, θέλουν επενδύσεις, θέλουν ανάπτυξη, θέλουν να αναπληρώσουν το χαμένο εισόδημά τους, θέλουν ένα κράτος που υπηρετεί τον πολίτη κι όχι ο πολίτης το κράτος, θέλουν να επανέλθουν στην κοινωνική, οικονομική και εργασιακή τους ισορροπία τους.

Αυτές πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας.

Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος μπορεί να «γυαλίζει» επικαιρικά, μπορεί να αποτελεί το υλικό για φαντασιακές κατασκευές της εξουσίας, έχουμε, και προσωπικά αναλαμβάνω τη θεσμική υποχρέωση να επισημάνω τα προβλήματα και τις στρεβλώσεις που μπορεί να φέρει: ακυβερνησία, αποσχιστικά ρεύματα – να μην πω περισσότερα μέρα που είναι σήμερα, εύθραυστες πλειοψηφίες εδραζόμενες σε συναλλακτικές συμμαχίες.

Βεβαίως, τα συλλογικά όργανα των Ο.Τ.Α. πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικά,  όπως επιβάλλεται από τη δημοκρατική αρχή, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι παραμένουν πρωτίστως διοικητικά όργανα.

Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης  ασκούν διοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Συνεπώς, η διαμόρφωση του εκλογικού συστήματος δεν υπαγορεύεται μόνο από τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα των οργάνων και από την αρχή της ισοδυναμίας της ψήφου, αλλά προεχόντως από τη διοικητική φύση των Ο.Τ.Α. και των συλλογικών οργάνων τους, η οποία αναγνωρίζεται αναμφισβήτητα στο πλαίσιο της διάκρισης των λειτουργιών.

Συμπερασματικά, Όποιος σπέρνει απλή αναλογική, προσοχή, να ξέρει ότι η πατρίδα κινδυνεύει να θερίσει χάος και Καταλονίες.

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε, εκπέμπουμε ξεκάθαρο μήνυμα: Να αναπνεύσει η αυτοδιοίκηση  για να αναπνεύσει η κοινωνία, να αναπνεύσει η χώρα.

Οι Περιφέρειες είναι θετική δύναμη συνεργασίας, συνέργειας και αποτελεσματικότητας. Είμαστε του «υπέρ», το ενάντια δεν υπάρχει. Είμαστε του πολλαπλασιασμού και της σύνθεσης, όχι του διχασμού και της αφαίρεσης. Συγκρουόμαστε με την αδράνεια, δεν αναπαράγουμε αδιέξοδα.  Δεν είμαστε προσκολλημένοι σε εμμονές και φοβίες, δίνουμε τη μάχη για τη νίκη της λογικής. Είμαστε υπέρ της προσπάθειας όλων των Ελλήνων, δεν είμαστε εθισμένοι στην αβελτηρία του Μεσσιανισμού.

Ένας συγγραφέας Βρετανός έλεγε: «οι περισσότεροι αισθάνονται πιο άνετα με παλιά προβλήματα παρά με καινούργιες λύσεις».

Οι Περιφέρειες, εμείς, είμαστε των λύσεων. Μαζί μπορούμε να κερδίσουμε το μέλλον για την Ελλάδα που δικαιούμαστε, για την Ελλάδα που μας αξίζει.